Vanuit Milaan naar Toscane met de trein

Reizen door Italië met de trein is de ultieme manier om in korte tijd veel van het land te zien zonder vast te staan in het verkeer. Je sjeest met de hogesnelheidstrein van het modieuze noorden naar het glooiende Toscane, waar de steden vol staan met kunstschatten en goede eettentjes. Deze route brengt je langs wereldberoemde iconen, maar laat je ook de wijken ontdekken waar de inwoners zelf hun espresso drinken of samenkomen op het plein.

Milaan

Milaan wordt vaak in één adem genoemd met mode en design, maar wie verder kijkt dan de etalages van de Quadrilatero d’Oro ontdekt een stad met veel meer lagen. Rond de Duomo, met die typerende kantwerk-gevel, is het altijd druk, maar loop je een paar straten verder de wijk Brera in dan verandert de sfeer meteen. Smalle kasseistraatjes, ateliers en kunstgalerieën wisselen elkaar af met knusse café’s waar je moeiteloos een uur kunt wegdromen bij een espresso. Ooit was dit de wijk van de kunstacademie en die bohemien-vibe is nog altijd voelbaar, ook al is Brera inmiddels allang geen geheimtip meer.

Voor een authentieker gevoel trek je richting NoLo, de afkorting voor ‘North of Loreto’. Nog niet zo lang geleden was dit gewoon een wat vergeten woonbuurt, tot een groep bewoners besloot de naam te lanceren als eigen wijkmerk. Inmiddels vind je er een gestage stroom natuurwijnbars, tweedehandswinkels en multiculturele eettentjes, terwijl de sfeer opvallend rustig en local blijft. Het Parco Trotter, aangelegd op het terrein van de oude hippodroom, is de groene long van de buurt en ideaal om even bij te komen tussen twee ontdekkingen door. Fietsers kunnen vanaf hier zo doorsteken naar Turro, dat langzaam dezelfde weg opgaat en aan het pittoreske Martesana-kanaal ligt.

Als de avond valt, hoort daar in Milaan onlosmakelijk een aperitivo bij. Schuif aan op een terras rond Navigli, waar de kanalen en kleurrijke gevels garant staan voor een van de gezelligste avonduren van de stad, of zoek het net wat verder van de gebaande paden in Porta Ticinese. Daar wissel je alternatieve boetiekjes af met straatkunst, en eindig je de avond bij het park Piazza Vetra met een glas in de hand. Zin in iets heel anders? Dwaal dan door Chinatown rond de Via Paolo Sarpi, waar de geur van gefrituurd straatvoedsel je binnen no-time naar een compleet andere wereld voert.

Florence

Florence heeft de naam dé stad van de Renaissance te zijn, en dat imago is met de Duomo, de Uffizi en de Ponte Vecchio ook volledig verdiend. Maar wie voorbij de drukte van het centrum durft te kijken, ontdekt aan de andere kant van de Arno een heel ander Florence. Oltrarno heet die wijk, en het is precies hier waar de stad nog voelt zoals ze ooit was: ambachtslui die in kleine ateliers leren en zilverwerk maken, buurtbars waar de espresso voor een prikkie gaat en pleintjes waar je geen toeristenmenu tegenkomt. Piazza Santo Spirito is het kloppend hart van de wijk, met een basiliek van Brunelleschi die je zomaar voor jezelf hebt en terrasjes waar de Florentijnen zelf ook zitten.

Eten en drinken doe je in Florence het liefst zoals de locals dat doen: verspreid over de dag en altijd met een goed glas Chianti erbij. Zoek onderweg naar een buchetta del vino, zo’n eeuwenoud wijnraampje in de gevel waar vroeger via een klein luikje wijn werd verkocht en waar je nu weer een glas kunt krijgen zonder dat je de deur in hoeft. Voor lunch duik je het beste de Mercato di Sant’Ambrogio in, een stuk rustiger en lokaler dan de bekende Mercato Centrale, waar de kraampjes met verse pasta en de kleine bars ertussen minstens zo goed zijn. Wil je die avond ergens neerstrijken waar het nog niet vergeven is van de gidsjes, kies dan voor San Niccolò: een opkomende buurt aan de voet van de heuvels, met knusse trattoria’s, wijnbars en uitzicht op de stad zodra je de trap naar Piazzale Michelangelo op loopt.

Voor wie liever wat verder van het centrum af zoekt, is een middagje Fiesole een aanrader. Het dorpje ligt op een heuvel net buiten de stad en is met de bus zo bereikbaar, maar voelt aan als een compleet andere wereld: olijfgaarden, Etruskische ruïnes en een uitzicht over Florence waar je zomaar een uur voor kunt blijven zitten. Terug in de stad loop je nog even langs de ateliers in Via di Santo Spirito, waar boekbinders en lijstenmakers hun ambacht al generaties lang doorgeven. Geen betere manier om Florence mee af te sluiten dan met iets moois onder de arm dat je nergens anders vindt.

Pisa

Wie zin heeft in een dagje Toscane zonder de massa’s van Florence, boekt een treinticket naar Pisa. De stad wordt vaak afgedaan als niet meer dan een fotomoment bij een scheve toren, maar wie voorbij het Piazza dei Miracoli kijkt, ontdekt een studentenstad met een heel eigen, ontspannen tempo.

Het historische centrum leent zich uitstekend voor dwalen zonder vast plan. Via Borgo Stretto, met zijn zuilengangen en kleine boetiekjes, loop je zo de wijk Tramontana in, waar minder toeristen komen en het lokale leven gewoon doorgaat op de terrasjes. Ook de wijk rond San Martino, aan de zuidoever van de Arno, is de moeite waard: hier vind je vintage winkeltjes, kleine wijnbars en een grillig straatpatroon dat helemaal niet aanvoelt als een toeristenval. Wandel langs de Lungarno, de boulevard langs de rivier, en steek over naar Piazza dei Cavalieri, ooit het politieke hart van de stad en nog altijd één van de mooiste pleinen van Pisa.

Ook culinair heeft Pisa meer te bieden dan de standaard pizzeria’s rond de toren. Bij Gelateria De’ Coltelli proef je ambachtelijk ijs in verrassende smaken, van pijnboompitten tot gember-limoen. Voor een lokale lunch zoek je een van de kleine delicatessenzaken op waar vleeswaren en kaas rechtstreeks over de toonbank gaan, en ’s avonds schuif je aan bij een van de wijnbars in de studentenbuurt voor een glas Toscaanse rode wijn. Wie iets verder wil kijken, neemt de fiets richting Parco di San Rossore, het natuurgebied vlak buiten de stad waar bos, duinen en kustlijn in elkaar overlopen.

Lucca

In Lucca huur je direct een fiets om een rondje te rijden over de brede stadsmuren die de hele binnenstad omringen. Dit is het soort stad waar je binnen een uur al vergeten bent dat er ook nog een Florence of Pisa bestaat. De volledig intacte renaissancemuren omarmen het historische centrum als een groene ring en zijn precies waar je de eerste ochtend moet zijn: huur dus een fiets en rijd rondjes over de brede, boomrijke wal, met uitzicht over rode daken aan de ene kant en luie stadsparkjes aan de andere. Waar Florence je soms overweldigt met massa’s dagjesmensen, blijft Lucca lekker ontspannen. Wie voorbij Piazza San Michele en de bekende Via Fillungo durft af te slaan, komt terecht in de wijk Pelleria, een rustiger buurtje met smalle straatjes, ambachtelijke werkplaatsen en verrassend weinig toeristen voor een plek zo dicht bij het centrum.

En dan het eten, want daar draait een bezoek aan Lucca eigenlijk om. Bij Da Giulio in Pelleria eet je Toscaanse klassiekers zoals gevulde pasta en stevige stoofpotjes onder een gewelfd plafond, terwijl Buca di Sant’Antonio al sinds de achttiende eeuw pens en farrosoep serveert aan wie het echte, ongepolijste Lucca wil proeven. Liever iets snels tussendoor? Bij Pizzeria da Felice sta je in de rij voor een stuk cecina, een hartige kikkererwtenpannenkoek die al meer dan honderd jaar een begrip is in de stad. Rond etenstijd schuif je aan op Piazza dell’Anfiteatro, de ovale plek die ooit een Romeins amfitheater was en ’s avonds het decor vormt voor een glas natuurwijn en het observeren van het lokale leven.

Heb je nog een dagje over, ruil de stadsmuren dan in voor zand tussen je tenen. Met de trein sta je in een klein half uur in Viareggio, een badplaats waar je voor een paar euro een strandbedje en parasol huurt en de rest van de dag simpelweg niets doet. Terug in Lucca is het moment om de Torre Guinigi te beklimmen, een toren met eeuwenoude eiken die letterlijk uit het dak groeien. Boven aangekomen zie je in één oogopslag waarom deze stad, ondanks haar torens, kerken en geschiedenis, nooit het gevoel geeft dat je door een openluchtmuseum loopt.