Dwars door de Alpen: de Glacier Express-route per trein

Een treinreis door de Zwitserse Alpen voert je over één van de meest indrukwekkende spoorlijnen ter wereld, waarbij je dwars door bergpassen en langs gletsjers rijdt. Je volgt grotendeels het traject van de bekende Glacier Express, maar hebt de vrijheid om in verschillende bergdorpen en steden uit te stappen. De moderne treinen met grote ramen zorgen ervoor dat de reis zelf al een activiteit op zich is, terwijl de stops variëren van autovrije dorpen tot de oudste stad van Zwitserland.

Zermatt

Wie droomt van adembenemende bergtoppen en frisse alpenlucht, boekt een weekend Zermatt. Het Zwitserse bergdorp aan de voet van de Matterhorn oogt op het eerste gezicht als hét decor van elke chocoladereclame, maar wie voorbij de hoofdstraat met chique winkels en dure hotels kijkt, ontdekt een dorp met een verrassend rustiek karakter. Auto’s zijn hier verboden, waardoor het geluid van elektrische wagentjes en klepperende paardenhoeven de boventoon voert. Precies dát tempo maakt Zermatt tot een plek waar je vanzelf vertraagt.

Voor de mooiste vergezichten hoef je niet per se de bekende kabelbaan naar Klein Matterhorn te nemen. Wandel in plaats daarvan de 5-Seenweg, een route van ongeveer tien kilometer langs vijf smaragdgroene bergmeren waarin de Matterhorn zich op stille dagen spiegelt. Wie liever de drukte ontwijkt, buigt af richting het gehucht Findeln: een handvol houten chalets tussen de wei­landen, met een paar eenvoudige bergrestaurantjes waar lokale kaas en rösti op tafel komen. Ook de Hohbalmen-route, hoog boven het Zmuttdal, blijft opvallend leeg terwijl het uitzicht op de noordwand van de berg minstens zo indrukwekkend is als vanaf de drukkere paden.

Terug in het dorp loont het de moeite om net iets verder dan de hoofdstraat te struinen. In de smalle steegjes achter het centrum staan nog authentieke houten schuurtjes op steltjes, ooit gebruikt om graan droog en muizenvrij te bewaren, nu een fotogeniek overblijfsel van het oude bergleven. Sluit de dag af met een glas lokale wijn op een terras met zicht op de piek die inmiddels overal ter wereld herkenbaar is, en voel je – heel even – net zo klein als de eerste bergbeklimmers die deze vallei ooit betraden.

Brig

Wie denkt dat een treinwissel in Wallis niet meer is dan een tussenstop op weg naar Zermatt, heeft het mis. Brig is namelijk een bestemming op zich: een compact bergstadje waar de Rhône, de Simplonpas en drie treinlijnen samenkomen, en waar je binnen een halve dag van kasteeltuin naar bergtop wandelt. Het autovrije centrum is klein genoeg om zonder plan doorheen te dwalen, met kleurrijke gevels, stille pleintjes en een kerkklok die om het uur meedoet. Middelpunt van alles is Stockalperkasteel, het 17e-eeuwse barokke handelspaleis met drie vergulde koepeltorens, gebouwd door koopman Kaspar Stockalper, die ooit fortuin maakte met de handel over de pas. Loop de binnenplaats op, en het voelt alsof je zo een ander tijdperk in stapt.

Voor de dagelijkse boodschappen en een glaasje na het wandelen hoef je niet ver te zoeken. In de wat rustigere wijk Glis, net ten oosten van het centrum en van oorsprong het oudere dorp waar Brig later uit voortkwam, vind je nog authentieke bakkerijen en cafés waar vooral locals komen. Neem er een plakje Walliser kaas bij een glas Fendant, de droge witte wijn die hier bijna op elke kaart staat, of proef de Cornalin, een lokale rode druif die je buiten deze regio nauwelijks tegenkomt. Wie liever buiten zit, schuift aan op één van de terrassen rond het hoofdplein, met zicht op het kasteel en de bergen die zich er zo achter opstapelen.

Vanuit Brig ben je bovendien zo weg richting indrukwekkende natuur. Pak de kabelbaan naar Moosfluh of Eggishorn voor een adembenemend uitzicht over de Aletschgletsjer, met de lengte van twintig kilometer de grootste ijsmassa van Europa, en wandel een stuk van het omliggende bos in. Houd je meer van geschiedenis met een vleugje avontuur, rijd dan de Simplonpas op richting Italië, of stap uit bij Fort Gondo, een voormalige verdedigingspost die tegenwoordig als klein militair museum dienstdoet. En heb je nog een dag over? Met de trein zit je binnen het uur bij de voet van de Matterhorn in Zermatt, al is de rust van Brig zélf minstens zo de moeite waard om voor terug te komen.

Andermatt

Wie denkt dat Zwitserland alleen bestaat uit Zermatt en St. Moritz, heeft Andermatt nog niet ontdekt. Het dorpje in het kanton Uri ligt op ruim 1400 meter hoogte, precies op het kruispunt van vier Alpenpassen, en heeft de laatste jaren een metamorfose ondergaan zonder de authentieke kern te verliezen. Aan de ene kant van de rivier de Reuss vind je het oude centrum met eeuwenoude patriciërshuizen, smalle straatjes en gezellige cafeetjes waar de tijd lijkt stil te staan. Aan de overkant verrijst het nieuwe Andermatt, met eigentijdse architectuur die per wijk een andere Zwitserse bouwstijl aanhaalt. Precies die combinatie van oud en nieuw maakt het dorp de moeite waard: je waant je er zowel in een historische ansichtkaart als in een gedurfd architectuurproject.

Voor wandelaars is Andermatt een goudmijn. Het dorp is uitvalsbasis voor meer dan 500 kilometer aan wandelpaden, en wie van indrukwekkende natuur houdt, mag de Schöllenenkloof niet overslaan. Hier stroomt de Reuss zich woest een weg door de rotsen, en midden in dat spektakel ligt de beroemde Duivelsbrug, waar volgens de legende de duivel zelf de hand in had. Loop vanaf hier door naar het rustige buurdorp Hospental, of trek de bergen in richting de top van de Gemsstock voor een panorama dat tot ver in de Alpen reikt. Liever iets minder bekend? Breng dan een bezoek aan Sasso San Gottardo, een voormalige militaire vestingbunker diep in de rotsen bij de Gotthardpas, waar geschiedenis en vergezicht hand in hand gaan. En rijd je met de auto verder over de Furkapas, dan doorkruis je decor uit menig James Bond-film.

Ook op culinair vlak hoef je in Andermatt niets tekort te komen. Na een dag vol wandelen of skiën is een pittige rösti met spek precies wat je nodig hebt, te vinden bij één van de knusse berghutten rond het dorp. In het centrum zelf serveren kleine familiebedrijven nog altijd traditionele Uri-gerechten, terwijl het nieuwe dorpsdeel juist verrast met eigentijdse concepten en wijnbars waar lokale Alpenwijnen op de kaart staan. Wie een glaasje wil drinken met uitzicht op de bergen, kiest een terras aan het dorpsplein en laat de rest van de dag gewoon aan zich voorbijgaan.

Chur

Wie denkt dat Zwitserland alleen chique skidorpen en dure chocolade te bieden heeft, moet snel een treinticket naar Chur boeken. De stad, verscholen tussen de bergen van Graubünden, is met een geschiedenis van meer dan vijfduizend jaar de oudste van het land, maar voelt allesbehalve stoffig aan. De autovrije Altstadt met kronkelende kasseistraatjes en pastelkleurige gevels doet eerder denken aan een mediterraan stadje dan aan een Alpenstad, en dat contrast maakt Chur meteen de moeite waard.

Loop vanaf het station rechtstreeks de oude binnenstad in en volg de rode bordjes langs de belangrijkste bezienswaardigheden. Bij de Arcasbrunnen, een sierlijke fontein omringd door kleurrijke huizen met muurschilderingen, kun je zo een uur zoek raken. Wil je de geschiedenis van de Reto-Romaanse cultuur induiken, dan is het Rätisches Museum een aanrader, en ook het Bündner Kunstmuseum verrast met hedendaagse kunst in een verrassend contrast tussen historische villa en strakke moderne aanbouw. Voor wie liever buiten zit: het Fontanapark aan de rand van de Altstadt is de perfecte plek om even niks te doen tussen de bloemperken, en op zaterdag klinkt er in het centrum met een beetje geluk een lokaal alpenhoornensemble door de straten.

Chur is ook het vertrekpunt van één van de mooiste treinreizen ter wereld: de Bernina Express, die dwars door de Alpen naar het Italiaanse Tirano rijdt, over duizelingwekkende viaducten en door tientallen tunnels. Maar je hoeft niet ver te reizen om de natuur in te duiken. Vanuit het centrum breng je met een kabelbaan naar Brambrüesch, de huisberg van Chur, waar je in de zomer kunt wandelen of mountainbiken en in de winter kunt skiën. Terug in de stad sluit je de dag af op één van de terrassen rond de Altstadt met een glas lokale wijn, of proef je een stuk Bündner Nusstorte, een traditionele notentaart met een stevige, gekaramelliseerde vulling, in één van de knusse koffiehuizen die de stad rijk is.

Sankt Moritz

Sankt Moritz staat vooral bekend als hét mekka voor mensen met een dikke portemonnee en een skipas, maar wie voorbij de pelsjassen en de horlogewinkels kijkt, ontdekt een plek die veel avontuurlijker is dan de glossy reputatie doet vermoeden. Het stadje ligt aan een turquoise meer, omringd door bergtoppen die het hele jaar door indruk maken, en juist buiten het centrum vind je de plekken waar het echte Engadin voelbaar wordt. Wandel bijvoorbeeld het bos in richting Lej da Staz, een verstild meertje tussen de lariksbomen waar zelden een toerist te bekennen is, en neem een frisse duik voordat je de rustige tocht terug maakt. Wie liever de hoogte zoekt, pakt de kabelbaan naar Corviglia of Muottas Muragl: boven aangekomen strekt het panorama zich uit tot aan de Berninagroep, en heb je het gevoel dat de drukte van beneden op een andere planeet ligt.

Voor wie denkt dat het culinaire aanbod hier stopt bij fondue en dure hotelrestaurants, ligt een verrassing te wachten. In de smalle straatjes achter het meer duiken steeds meer kleine adressen op waar chefs met lokale, seizoensgebonden producten werken, ver weg van de kroonluchters van de grote hotels. Proef de klassieke capuns, een soort gevulde kooldrol, bij een eenvoudige stube, of schuif aan bij één van de nieuwe wijnbars die de laatste jaren de wat stoffige reputatie van het dorp oppoetsen. ’s Avonds is de Sunny Bar, de oudste sportbar van de Alpen, verrassend ongepolijst voor een plek in dit dorp: hier drink je een biertje tussen de vintage bobsleeën en herinneringen aan een eeuw wintersportgeschiedenis, zonder dat het je een fortuin kost.

Sankt Moritz-Bad, het lagergelegen deel van het dorp, is intussen bezig aan een eigen opmars. Waar het centrum rond het meer allang gevestigde naam heeft, is dit stukje net dat tikkeltje rauwer en creatiever, met kleine galeries en ateliers die zich tussen de chalets nestelen. Combineer een ochtend cultuur met een bezoek aan het Segantini Museum, gewijd aan de schilder die verliefd werd op het Engadin-licht, met een middag wandelen langs het meer of een tocht met de legendarische Bernina Express, die zich door adembenemend hooggebergte een weg naar Italië slingert. Zo proef je in een paar dagen zowel de glamour waar Sankt Moritz beroemd om is, als de rustige, wat minder gepolijste kant die de meeste bezoekers over het hoofd zien.